Co-enzym Q10 en verouderingsproces
Co-enzym Q10 (CoQ10) heeft antioxidatieve eigenschappen en kan in experimentele modellen oxidatieve stress beïnvloeden. Oxidatieve stress is betrokken bij cellulaire veroudering en bij de pathogenese van verschillende chronische aandoeningen. Dit vormt een plausibele biologische basis voor onderzoek naar CoQ10 bij veroudering.
CoQ10, ubiquinon in de geoxideerde vorm en ubiquinol in de gereduceerde vorm, is een lichaamseigen, vetoplosbare verbinding die een essentiële rol speelt in de mitochondriale energieproductie. Het lichaam synthetiseert zelf CoQ10. Daarnaast wordt een beperkte hoeveelheid via de voeding aangevoerd. Voedingsmiddelen zoals vlees, vis, noten en bepaalde plantaardige oliën bevatten CoQ10, maar de gemiddelde dagelijkse voedingsinname bedraagt slechts enkele milligrammen. De endogene synthese is daardoor de belangrijkste determinant van de CoQ10-status.
De concentratie van CoQ10 in verschillende weefsels kan dalen met de leeftijd. Plasmawaarden zijn geen rechtstreekse maat voor de CoQ10-concentratie in hart, spieren of andere organen en worden onder meer beïnvloed door lipoproteïneconcentraties. Zo kan de inname van statines de circulerende CoQ10-concentratie verlagen doordat de synthese van cholesterol en CoQ10 gedeeltelijk dezelfde mevalonaatroute gebruiken. Hieruit volgt echter niet automatisch dat routinematige CoQ10-suppletie bij alle statinegebruikers noodzakelijk of klinisch zinvol is.
Anti-oxidans en hartfalen
CoQ10 functioneert als elektronendrager in de respiratoire keten en draagt daarmee bij aan de vorming van ATP. Co-enzym Q10 (CoQ10) speelt ook een belangrijke rol in de mitochondriale energieproductie en functioneert, vooral in de gereduceerde vorm ubiquinol, als antioxidant. Enkele observationele en interventiestudies associëren CoQ10-suppletie met veranderingen in markers van oxidatieve stress, inflammatie en telomeergerelateerde processen.
Telomeren zijn een essentieel onderdeel van menselijke cellen en beïnvloeden hoe onze cellen verouderen. De verkorting van telomeren speelt een rol bij alle aspecten van het verouderingsproces op cellulair niveau. De lengte van de telomeren geeft onze biologische leeftijd weer, in tegenstelling tot onze chronologische leeftijd. Omdat oxidatieve stress en chronische inflammatie de verkorting en beschadiging van telomeren kunnen bevorderen, bestaat er een biologisch plausibele hypothese dat CoQ10 via zijn antioxidatieve werking telomeren zou kunnen beschermen.
'CoQ10 speelt mogelijks een rol in het vertragen van het verouderingsproces.'
CoQ10 is bij verschillende aandoeningen onderzocht. De klinische evidentie verschilt per indicatie. Een van de beter onderzochte toepassingen is chronisch hartfalen, waarbij sommige studies en meta-analyses matige evidentie suggereren. Ook bij statinegerelateerde spierklachten is CoQ10 uitgebreid onderzocht. Sommige studies rapporteren een vermindering van spierklachten.
Opstad TB, Alexander J, Aaseth JO, et al. Selenium and Coenzyme Q10 Intervention Prevents Telomere Attrition, with Association to Reduced Cardiovascular Mortality. Sub-Study of a Randomized Clinical Trial. Nutrients. 2022;14(16):3346. doi:10.3390/nu14163346.