Volumeresuscitatie bij pediatrische septische shock
Er is al lang debat over de toediening van kristalloïde infuusvloeistoffen bij kinderen met sepsis en perfusieproblemen: moeten we gebalanceerde kristalloïden verkiezen boven NaCl 0,9%? Nieuw grootschalig onderzoek (1) stelt dat beide opties evenwaardig zijn als we kijken naar belangrijke uitkomstmaten zoals overleving en blijvende nierschade.
Gebalanceerde kristalloïde vloeistoffen zoals Plasma-Lyte of Hartmann-oplossing (Ringerlactaat) benaderen de natuurlijke elektrolytensamenstelling van het menselijk bloedplasma nauwer dan fysiologische zoutoplossing. In het verleden bleek uit observationele studies bij kinderen dat, in vergelijking met gebalanceerde kristalloïden, vochtresuscitatie met NaCl 0,9% gepaard gaat met een verhoogd risico op hyperchloremische metabole acidose, systemische inflammatie, acuut nierfalen en mortaliteit.
Guidelines
De richtlijnen van de Surviving Sepsis Campaign(2), een initiatief van de European Society of Intensive Care Medicine en de Amerikaanse Society of Critical Care Medicine bevelen dan ook gebalanceerde kristalloïde vloeistoffen aan boven NaCl 0,9% voor kinderen met septische shock die behandeld moeten worden met vochtbolussen. (3) Recenter onderzoek lijkt die stelling echter te weerleggen.
Het betreft een pragmatische klinische studie die werd uitgevoerd in 47 spoeddiensten verspreid over vijf landen – waaronder de VS, Canada en Australië – tussen 2020 en 2025. Bijna 9.000 kinderen (tussen twee maanden en 18 jaar oud) met een vermoeden van septische shock werden gerandomiseerd voor volumeresuscitatie met NaCl 0,9% of met een gebalanceerde kristalloïde infuusvloeistof, in de eerste 48 uur van resuscitatie. De gemiddelde leeftijd was zeven jaar, en in bijna de helft van alle gevallen was een respiratoire infectie de oorzaak van de sepsis.
MAKE
Voor beide groepen vergeleek men na dertig dagen – of bij ontslag uit het ziekenhuis – of er een verschil was in het aantal ‘Major Adverse Kidney Events’ (MAKE’s). Specifieker gaat het om overlijden, een nieuwe nierfunctievervangende therapie of een blijvende, ernstige achteruitgang van de nierfunctie. Tegen verwachting in was het antwoord: neen, er was geen significant verschil op het vlak van MAKE’s, of we nu NaCl 0,9% gebruikten of gebalanceerde kristalloïden.
In de 'gebalanceerde’ groep zag men wel een lagere incidentie van hyperchloremie en hypernatriëmie, maar die biochemische effecten vertaalden zich niet in patiëntgerichte resultaten. Vergeleken met NaCl 0,9% leidden de gebalanceerde kristalloïden dan weer vaker tot verhoogde lactaatconcentraties in het bloed, maar ook hier bleef het bij een laboratoriumafwijking. De incidentie van trombose en hersenoedeem verschilde niet tussen de groepen, en ook de opnameduur stond los van het type infuusvloeistof.
Deze data suggereren dat er geen voordeel is om standaard gebalanceerde kristalloïden toe te dienen i.p.v. NaCl 0,9% in de context van pediatrische septische shock. Informatie die toekomstige richtlijnen kan beïnvloeden?
Opmerkingen en bronnen:
1. F. Balamuth, SL Weiss, E Long, GC Thompson, AS Artis, AB Campo, et al. Balanced Fluid or 0.9% Saline in Children Treated for Septic Shock. NEJM (Apr 2026, online). doi: 10.1056/NEJMoa2601969.
2. S L Weiss, JM Peters, SJW Oczkowski, et al. Surviving Sepsis Campaign International Guidelines for the Management of Sepsis and Septic Shock in Children 2026. Intensive Care Med(2026). https://doi.org/10.1007/s00134-026-08360-2.
3. 0,9% NaCl kan wél de voorkeur genieten bij patiënten met hyponatriëmie of wanneer er bezorgdheid bestaat over een verhoogde intracraniële druk.